Γιατί το κυκλοφοριακό δεν μπορεί να λυθεί

Δυστυχώς οι αριθμοί «δεν βγαίνουν»! Ο ρυθμός αύξησης των ΙΧ δεν επιτρέπει καμία αισιοδοξία ότι κάποια στιγμή τα πράγματα θα βελτιωθούν και θα γίνει έστω οριακά βιώσιμο το καθημερινό αδιέξοδο στις μετακινήσεις στο λεκανοπέδιο.

Δείτε για παράδειγμα πως είχε η κατάσταση στο κοντινό 2025 που υπάρχουν και τα πιο πρόσφατα στοιχεία. Μέσα στη χρονιά που μας πέρασε ταξινομήθηκαν εκατόν σαράντα πέντε χιλιάδες νέα επιβατικά αυτοκίνητα και περίπου ογδόντα πέντε χιλιάδες εισαγόμενα μεταχειρισμένα.  Με άλλα λόγια κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά στη χώρα σε έναν χρόνο επιπλέον διακόσιες τριάντα χιλιάδες νέα ΙΧ.

Για κάθε 3 καινούργια ΙΧ αποσύρεται 1 παλιό

Το πρόβλημα όμως είναι πως περίπου τα μισά από τα αυτοκίνητα που ταξινομούνται κάθε χρόνο στη χώρα μας, ταξινομούνται στην Αττική! Έτσι έχουμε επιπλέον (καινούργια και εισαγόμενα μεταχειρισμένα) από εκατό έως εκατόν είκοσι πέντε  χιλιάδες αυτοκίνητα ετησίως!

Το ακόμη χειρότερο όμως είναι πως για κάθε τρία καινούργια που μπαίνουν στην κυκλοφορία, αποσύρεται μόλις ένα παλιό! Τα αυτοκίνητα που πάνε για ανακύκλωση κάθε χρόνο είναι μεταξύ των πενήντα και των εξήντα πέντε χιλιάδων. Τα μισά από αυτά  στην Αττική, όπου αποσύρονται είκοσι πέντε έως τριάντα τρεις χιλιάδες  αυτοκίνητα το χρόνο.

Αυτό σημαίνει πως στα τρία εκατομμύρια τετρακόσιες χιλιάδες ΙΧ που κυκλοφορούν  στους ασφυκτικά γεμάτους δρόμους του λεκανοπεδίου, προστίθενται κάθε χρόνο ογδόντα με εκατό χιλιάδες νέα. Μια αύξηση της τάξεων του 3%! Και όλα αυτά σε μια πόλη που οι ειδικοί εκτιμούν ότι μπορεί με τις υποδομές που διαθέτει να εξυπηρετήσει μέχρι 2 εκατομμύρια αυτοκίνητα!

500 χλμ η ουρά από τα νέα ΙΧ στην Αθήνα 

Για να καταλάβετε τι σημαίνει εκατό χιλιάδες νέα αυτοκίνητα, φανταστείτε πως αν σταθμεύσουν το ένα μετά το άλλο, ξεκινώντας από το Σύνταγμα, το τελευταίο αυτοκίνητο θα παρκάρει κάπου στην Πλατεία Αριστοτέλους στη Θεσσαλονίκη. Μια ουρά 500 χιλιομέτρων, Τόσος είναι ο ζωτικός χώρος που αναζητούν τα καινούργια αυτοκίνητα στους δρόμους του λεκανοπεδίου!

Αυτή είναι μια εικόνα του χώρου που καταλαμβάνουν μόνο σταματημένα. Για να κινηθούν χρειάζονται αποστάσεις ασφαλείας, διασταυρώσεις, χρόνο στα φανάρια. Και όταν φτάσουν χρειάζονται ξανά χώρο. Το αυτοκίνητο δεν εξαφανίζεται επειδή ολοκληρώθηκε η διαδρομή του. Κάπου πρέπει να μείνει μέχρι την επόμενη.

Η πρόσθετη ζήτηση χώρου είναι τεράστια αλλά και επαναλαμβάνεται, καθώς η επόμενη χρονιά ξεκινά με τα αυτοκίνητα της προηγούμενης να είναι ήδη εδώ.

Είναι παραπάνω από προφανές πως όσοι λεωφόροι και να γίνουν, όσες βελτιώσεις και να επιχειρηθούν το πρόβλημα θα εντείνεται. Κάθε χρόνο θα χρειάζονται πεντακόσια νέα χιλιόμετρα στο λεκανοπέδιο για να «χωρέσουν» τα καινούργια αυτοκίνητά.

500.000 νέα ΙΧ θα υποδεχθούν τη γραμμή 4

Η διέξοδος βρίσκεται αναγκαστικά στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Μετρό, ηλεκτρικός και τραμ συγκρατούν ήδη ένα μέρος της κυκλοφοριακής πίεσης. Φανταστείτε πόσο περισσότερα αυτοκίνητα θα διεκδικούσαν χώρο στους ίδιους δρόμους αν δεν υπήρχαν. Διαχρονικά στοιχεία της ΣΤΑΣΥ, δείχνουν ότι μετρό, ηλεκτρικός και τραμ απομακρύνουν καθημερινά περισσότερα από 150.000 έως 200.000 ΙΧ από το οδικό δίκτυο της Αττικής. Χωρίς τη λειτουργία τους, η κίνηση στις κεντρικές οδικές αρτηρίες θα ήταν σχεδόν αδύνατο να διεξαχθεί.

Το πρόβλημα είναι ότι η επέκταση του δικτύου του μετρό απαιτεί χρόνια. Η αγορά αυτοκινήτου απαιτεί μερικές ημέρες. Και σε αυτή τη διαφορά ταχύτητας βρίσκεται μεγάλο μέρος του αδιεξόδου.

Η Γραμμή 4 του Μετρό είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η Ελληνικό Μετρό εκτιμά ότι το τμήμα Άλσος Βεΐκου–Γουδή θα περιορίσει την ημερήσια κυκλοφορία κατά 53.000 αυτοκίνητα. Σημαντικό όφελος. Μέχρι να λειτουργήσει, όμως, ο στόλος θα συνεχίζει να μεγαλώνει. Αν η καθαρή αύξηση είναι 80.000–100.000 ΙΧ ετησίως, μέσα σε έξι χρόνια θα έχουν προστεθεί περίπου μισό εκατομμύριο αυτοκίνητα στην Αττική.

Ένα μέγεθος που όμως αποτυπώνει το πρόβλημα του χρόνου. Μέχρι να παραδοθεί μια υποδομή, έχει ήδη μεγαλώσει το πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει. Το Μετρό θα φτάσει. Το ζητούμενο είναι πόσο θα έχει μακρύνει μέχρι τότε η ουρά από πάνω του.

Όλοι στην ίδια παράκαμψη 

Κι εμείς εξακολουθούμε να αγοράζουμε αυτοκίνητα με κριτήριο πόσο γρήγορα μπορούν να πάνε, σε μια πόλη όπου το ερώτημα είναι αν μπορούν να πάνε οπουδήποτε. Ο καθένας ελπίζει ότι θα βρει τον τρόπο να ξεφύγει. Θα φύγει νωρίτερα, θα δοκιμάσει άλλη διαδρομή, θα ακολουθήσει την εφαρμογή.

Μόνο που νωρίτερα φεύγουν πλέον και οι άλλοι. Την παράκαμψη την έμαθαν. Και η εφαρμογή μάς προτείνει σε όλους το ίδιο στενό. Η ατομική ευρηματικότητα έχει κι αυτή τα όριά της. Όσο για την υπόσχεση ότι μια μέρα θα πατήσουμε γκάζι; Προς το παρόν, το μόνο που επιταχύνει είναι η αύξηση των αυτοκινήτων.