Κολλημένοι στο ΙΧ. Ξεχασμένοι στη στάση

Στο προηγούμενο άρθρο, «Γιατί το κυκλοφοριακό δεν μπορεί να λυθεί» είδαμε ότι ο λογαριασμός δεν έβγαινε με όλο και περισσότερα αυτοκίνητα, στους ίδιους ήδη γεμάτους δρόμους.

Χρησιμοποιήσαμε μια εικόνα για το μέγεθος του προβλήματος. Έως εκατό χιλιάδες νέα ΙΧ κάθε χρόνο στο Λεκανοπέδιο, σταθμευμένα στη σειρά, με πέντε μέτρα για το καθένα, σχηματίζουν μια ουρά περίπου πεντακοσίων χιλιομέτρων. Το πρώτο στο Σύνταγμα, το τελευταίο κάπου στην πλατεία Αριστοτέλους στη Θεσσαλονίκη.

Καταλήγαμε ότι η διέξοδος βρίσκεται στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Και εδώ αρχίζει το δεύτερο μέρος του προβλήματος. Για να περιοριστεί η πίεση στους δρόμους, πρέπει περισσότεροι οδηγοί να θέλουν και να μπορούν να αφήσουν το αυτοκίνητο.

Γιατί λόγους να αφήσουν το αυτοκίνητο έχουν. Περίπου 570 χιλιόμετρα τον χρόνο εκτιμάται ότι διανύει ένας οδηγός που κινείται στην Αθήνα αναζητώντας θέση στάθμευσης. Απαιτούνται περίπου 37 ώρες, σχεδόν μία εργάσιμη εβδομάδα, σύμφωνα με έρευνα του ΕΜΠ που παρουσίασε η «Καθημερινή». Μία εβδομάδα δουλειάς χωρίς μισθό και με τα καύσιμα δικά του! Μια δεύτερη Αθήνα–Θεσσαλονίκη στο κοντέρ, ψάχνοντας πάρκινγκ.

Κι όμως, το επόμενο πρωί ξαναπαίρνουμε το ΙΧ. Η εύκολη και βολική εξήγηση είναι ότι ο Έλληνας δεν αποχωρίζεται το αυτοκίνητό του. Κάτι που αποδίδει το πρόβλημα στον χαρακτήρα του οδηγού και απαλλάσσει μερικώς εκείνους που οργανώνουν τις συγκοινωνίες.

Η πόλη άλλαξε. Το δρομολόγιο;
Τον Ιούλιο του 2024 ο ίδιος ο ΟΑΣΑ ανέφερε ότι το υφιστάμενο δίκτυο των λεωφορειακών γραμμών βασιζόταν σε στοιχεία μελετών του 2009. Στις κοινωνικές, οικονομικές και μεταφορικές συνθήκες εκείνης της εποχής.

Προφανώς από τότε έχουν γίνει τροποποιήσεις. Το ερώτημα όμως αφορά τον συνολικό σχεδιασμό. Πού μένει σήμερα ο κόσμος, πού εργάζεται, ποιες περιοχές συγκεντρώνουν νέες δραστηριότητες; Γιατί ένα λεωφορείο μπορεί να περνά στην ώρα του και να μη σε εξυπηρετεί. Η συνέπεια είναι χρήσιμη, αρκεί να πηγαίνουμε και προς την ίδια κατεύθυνση.

Ο ΟΑΣΑ έχει ξεκινήσει νέα μελέτη για να καταγράψει από πού ξεκινά ο κόσμος, πού πηγαίνει και με ποιο μέσο. Στόχος, να προσαρμοστούν οι συγκοινωνίες στις σημερινές ανάγκες. Το ζητούμενο είναι πότε θα αλλάξουν οι διαδρομές και οι συχνότητες των λεωφορείων. Γιατί μέχρι τότε ο εργαζόμενος πρέπει κάπως να φτάσει στη δουλειά του. Και παίρνει το αυτοκίνητο.

Ένα στα έξι δεν ήρθε
Υπάρχει βεβαίως μια προηγούμενη προϋπόθεση. Να έρθει το λεωφορείο. Σύμφωνα με την έκθεση πεπραγμένων της ΟΣΥ για το 2025, που δημοσιεύτηκε στην  «Καθημερινή», από περίπου 3,34 εκατομμύρια προγραμματισμένα δρομολόγια εκτελέστηκαν 2,81 εκατομμύρια. Χάθηκαν 531.314. Περίπου ένα στα έξι. Τα 446.304 αποδίδονται στην έλλειψη οδηγών.

Μιλάμε για το έργο της ΟΣΥ, δηλαδή λεωφορείων και τρόλεϊ, όχι για όλες τις συγκοινωνίες. Αλλά μισό εκατομμύριο δρομολόγια που δεν έγιναν είναι αρκετά για να καταλάβουμε γιατί οι προμήθειες οχημάτων δεν αρκούν. Γιατί ως γνωστόν το καινούργιο λεωφορείο χρειάζεται και οδηγό. Αλλιώς παραμένει ακινητοποιημένο στο αμαξοστάσιο

Και η αναμονή πολλαπλασιάζεται όταν χρειάζεσαι να αλλάξεις λεωφορείο.  Το πρώτο αργεί, το δεύτερο το χάνεις και στη δουλειά πρέπει να εξηγήσεις γιατί δεν ξεκίνησες νωρίτερα. Οπότε κάνεις το αυτονόητο. Την επόμενη μέρα ξεκινάς νωρίτερα, με το αυτοκίνητο!

Πρώτα πρέπει να φτάσεις στο Μετρό
Το Μετρό μπορεί να προσφέρει καλύτερη μετακίνηση. Για όποιον όμως δεν μένει κοντά σε σταθμό, προηγείται μια άλλη διαδρομή. Χρειάζεται λεωφορείο που να τον εξυπηρετεί ή κάπου να αφήσει το ΙΧ.

Οργανωμένα πάρκινγκ υπάρχουν σε ορισμένους σταθμούς. Το ζητούμενο είναι αν επαρκούν. Διαφορετικά, μεταφέρουμε την αναζήτηση θέσης από το κέντρο στις γειτονιές γύρω από το Μετρό. Αυτό, με την πιο κυριολεκτική έννοια, λέγεται αποκέντρωση του προβλήματος.

Υπάρχει πάντως κι ένα ισχυρό κίνητρο για να πάρεις το λεωφορείο. Η θέση πάρκινγκ που βρήκες έπειτα από σαράντα λεπτά το προηγούμενο βράδυ. Τέτοιο απόκτημα δεν το εγκαταλείπεις για μια ασήμαντη αφορμή, όπως το να πας στη δουλειά σου.

Έτσι, ό,τι δεν καταφέρνει η συγκοινωνιακή πολιτική, το πετυχαίνει ο φόβος ότι θα ξαναψάχνεις το βράδυ για θέση στάθμευσης. Αγόρασες αυτοκίνητο για να πηγαίνεις όπου θέλεις και τελικά παίρνεις το λεωφορείο για να μην το κουνήσεις.

Ο φαύλος κύκλος
Όσο οι συγκοινωνίες δεν προσφέρουν μια αξιόπιστη εναλλακτική, περισσότεροι συμπολίτες θα παίρνουν το αυτοκίνητο. Και όσο αυξάνονται τα αυτοκίνητα, τόσο καθυστερούν και τα λεωφορεία που μοιράζονται μαζί τους τον ίδιο δρόμο. Ο υποψήφιος επιβάτης περιμένει έτσι περισσότερη ώρα στη στάση και την επόμενη μέρα παίρνει κι εκείνος το ΙΧ. Προσθέτει δηλαδή ένα ακόμη αυτοκίνητο μπροστά στο λεωφορείο.

Αυτός είναι ο φαύλος κύκλος. Και δεν σπάει με εκκλήσεις προς τον πολίτη να αλλάξει συνήθειες. Χρειάζεται η πολιτεία να δώσει στις συγκοινωνίες πραγματικό πλεονέκτημα.

Λεωφορειολωρίδες που μένουν ελεύθερες, προτεραιότητα στα φανάρια, δρομολόγια που εκτελούνται και εύκολη πρόσβαση στο Μετρό. Να κερδίζει χρόνο όποιος αφήνει το αυτοκίνητο.

Δεν μπορούμε να προσθέτουμε διαρκώς ΙΧ στους ίδιους δρόμους. Ούτε να περιμένουμε ότι οι οδηγοί θα τα εγκαταλείψουν για ένα λεωφορείο παγιδευμένο στην ίδια ουρά. Αν θέλουμε λιγότερα αυτοκίνητα μπροστά μας, πρέπει να αφήσουμε το λεωφορείο να περάσει πρώτο.